الان کجای پروژه‌ای؟
۱۶ اصل در ۵ فاز
اگر می‌خواهی وایب‌کد کردن را اصولی یاد بگیری
پروژه خوب با یک Prompt ساخته نمی‌شود؛ با یک چرخه درست از برنامه‌ریزی، ساخت، تست و اصلاح ساخته می‌شود. برای همین مسیر، آموزش هم ساخته‌ایم.
نقشه راه وایب‌کدینگ — چیت‌شیت
قبل از کدنویسی برنامه‌ریزی کن، مرحله‌به‌مرحله جلو برو، کد را قابل نگهداری نگه دار، مرتب تست و بازبینی کن و هیچ تصمیم مهمی را بدون درک مسئله نگیر.
۵ فاز · ۱۶ اصل · eskandari.prof/vibe-roadmap
فاز ۱ · قبل از ساخت (۰۱–۰۳)
۰۱ — قبل از شروع کدنویسی برنامه‌ریزی کن
قبل از ساختن، دقیقاً مشخص کن چه چیزی قرار است ساخته شود، یک MVP تعریف کن و کار را به فازهای کوچک بشکن.
انجام بده: یک MVP محدود و مشخص تعریف کن.
انجام نده: همه قابلیت‌های محصول را یک‌باره نساز.
۰۲ — ابتدا مسئله را خوب بفهم
اگر توضیح اولیه مبهم یا ناقص است، اول هدف محصول را تحلیل کن، فرضیات را شفاف کن و سؤال بپرس؛ بعد راه‌حل بده.
انجام بده: هدف محصول را قبل از ارائه کد تحلیل کن.
انجام نده: در صورت ابهام، نیازمندی‌ها را حدس نزن.
۰۳ — انتخاب تکنولوژی و معماری
از Stackهای رایج و امتحان‌شده استفاده کن و قبل از پیاده‌سازی، Frontend، Backend، دیتابیس، API و ساختار فایل‌ها را مشخص کن.
انجام بده: از پشته‌های رایج، پایدار و امتحان‌شده استفاده کن.
انجام نده: فریم‌ورک جدید یا پیچیده را بدون دلیل مشخص انتخاب نکن.
فاز ۲ · ساخت پایه درست (۰۴–۰۷)
۰۴ — کد را Modular و قابل نگهداری بنویس
مسئولیت هر فایل و ماژول باید شفاف باشد؛ از فایل‌های غول‌آسا، کد تکراری و وابستگی غیرضروری پرهیز کن.
انجام بده: وظیفه هر فایل را تفکیک کن و کامپوننت‌ها را کوچک نگه دار.
انجام نده: فایل چندصد خطی با چند مسئولیت هم‌زمان نساز.
۰۵ — استانداردهای پروژه را از همان ابتدا مشخص کن
الگوی کدنویسی، نام‌گذاری و ساختار فایل‌ها را از روز اول ثابت کن تا Technical Debt وارد پروژه نشود.
انجام بده: الگوی نام‌گذاری متغیرها و فایل‌ها را از روز اول تعیین کن.
انجام نده: اجازه نده الگوهای نادرست وارد کدبیس شوند.
۰۶ — Context پروژه را حفظ کن
یک فایل Context مثل CLAUDE.md بساز که هدف، معماری، Tech Stack، قوانین و «نبایدها» را نگه دارد و همیشه به‌روز بماند.
انجام بده: فایل CLAUDE.md را در ریشه پروژه بساز و نگه دار.
انجام نده: قوانین معماری را در هر Session دستی تکرار نکن.
۰۷ — Promptهای دقیق بنویس و درخواست‌های کوچک بده
برای هر کار دقیقاً بگو چه می‌خواهی، از دستورهای کلی پرهیز کن و هر بار فقط یک Task مشخص را پیش ببر.
انجام بده: در هر پیام فقط یک Task مشخص را درخواست کن.
انجام نده: پرامپت مبهم مثل «این قسمت را کلاً بهتر کن» نده.
فاز ۳ · توسعه (۰۸–۱۰)
۰۸ — اگر قابلیت جدید می‌سازی، مرحله‌ای جلو برو
چرخه ثابت هر Feature: نیازمندی ← راه‌حل ← پیاده‌سازی ← تست ← اصلاح ← Refactor ← Commit.
انجام بده: چرخه نیازمندی ← راه‌حل ← پیاده‌سازی ← تست ← Commit را کامل طی کن.
انجام نده: چند قابلیت را بدون تست و Commit میان‌مرحله‌ای اضافه نکن.
۰۹ — مرتباً کد را Refactor کن
به‌صورت دوره‌ای توسعه را متوقف کن و یک Refactoring Session بگذار: فایل‌های بزرگ، کد تکراری و کد بلااستفاده را پاک کن.
انجام بده: فازهای منظم پاک‌سازی کد بگذار.
انجام نده: فایل‌های رشدکرده و تکراری را به حال خود رها نکن.
۱۰ — وقتی خطا رخ داد، فقط Fix نکن، علت را پیدا کن
متن خطا را کامل بخوان، علت ریشه‌ای را توضیح بده، بعد اصلاح کن و در پایان تست مربوطه را اجرا کن.
انجام بده: قبل از ارائه کد اصلاحی، علت ریشه‌ای را تحلیل کن.
انجام نده: خطا را با try/catch خالی یا حذف تست نپوشان.
فاز ۴ · کنترل پروژه (۱۱–۱۴)
۱۱ — Context را بی‌دلیل بزرگ نکن
با شروع Task جدید یا بعد از حدود ۳ تلاش ناموفق، Context را تمیز کن و با یک Session تازه ادامه بده.
انجام بده: بعد از ۳ تلاش ناموفق روی یک باگ، Session تازه شروع کن.
انجام نده: چت طولانی و پر از خطاهای قدیمی را ادامه نده.
۱۲ — Git را جدی بگیر
Git را از ابتدای پروژه فعال نگه دار و برای هر Feature یا Fix موفق، یک Commit واضح و توصیفی ثبت کن.
انجام بده: بعد از هر تغییر کارآمد، Commitهای کوچک و منظم بزن.
انجام نده: ساعت‌ها بدون حتی یک Commit کدنویسی نکن.
۱۳ — تست را از ابتدا وارد پروژه کن
بعد از ساخت هر Feature تست بنویس؛ و وقتی باگ پیدا شد اول تستی بنویس که آن را بازتولید کند، بعد اصلاح کن.
انجام بده: همراه توسعه هر قابلیت، Unit یا Integration Test بنویس.
انجام نده: تست‌ها را به انتهای پروژه موکول نکن.
۱۴ — امنیت را از ابتدا رعایت کن
Password، API Key، Token و Database Credential هرگز Hardcode نشوند؛ از Environment Variable استفاده کن.
انجام بده: همه کلیدها و رمزها را به فایل env منتقل کن.
انجام نده: کلید دیتابیس یا Secret را مستقیم در سورس کد نگذار.
فاز ۵ · نگهداری و همکاری حرفه‌ای (۱۵–۱۶)
۱۵ — بعد از هر تغییر مهم، تست کن
کد تولیدشده توسط AI را بدون بررسی رها نکن: اجرا کن، تست‌ها را ببین، خطاها را چک کن و بعد Commit کن.
انجام بده: بعد از هر تغییر AI، پروژه را واقعاً اجرا و تست کن.
انجام نده: به کد تولیدی AI بدون اجرای تست و مرور لاگ اعتماد نکن.
۱۶ — قوانین اصلی همکاری من و تو
چارچوب ثابت همکاری در کل پروژه: حدس نزن، برنامه‌ریزی کن، ماژولار بمان، تست بنویس و ریشه مشکل را پیدا کن.
انجام بده: مثل یک پارتنر توسعه رفتار کن، نه فقط تولیدکننده کد.
انجام نده: وقتی اطلاعات کافی نداری، پاسخ را حدس نزن.
